สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคีส่งเสริมสมาชิกดำเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ยกระดับเป็นสถาบันการเงินชุมชนภาคประชาชนต้นแบบ

นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยนายณัฐพล แป้นนอก ผู้ตรวจราชการกรม เขตตรวจราชการที่ 9, 11 และ 13 และนายสาธิต ปานขำ เลขานุการกรม นำคณะสื่อมวลชนและเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด แห่งบ้านโคกสะอาด ต.อุ่มจาน อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร ถือเป็นหนึ่งในสถาบันการเงินชุมชนภาคประชาชนที่มีบทบาทอย่างมากในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและคนในชุมชน โดยจุดเริ่มต้นจากความเดือดร้อนของชาวบ้านในอดีตที่ประสบปัญหาขาดแคลนทุนทรัพย์ในการทำการเกษตร แต่การเข้าถึงแหล่งทุนในระบบธนาคารเป็นไปได้ยาก เนื่องจากขาดหลักทรัพย์ค้ำประกันส่งผลให้ชาวบ้านต้องพึ่งพาหนี้นอกระบบที่มีอัตราดอกเบี้ยสูง

แกนนำชุมชนและชาวบ้าน จึงร่วมศึกษาแนวคิดการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์แบบเครดิตยูเนี่ยน โดยเน้นหลักการช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ด้วยการรณรงค์ให้สมาชิกสะสมเงินอย่างสม่ำเสมอในรูปแบบของหุ้น ส่งเสริมการออมสร้างวินัยทางการเงินให้แก่คนในชุมชนทุกวัย เน้นการออมทีละเล็กละน้อยและบริการสินเชื่อปล่อยกู้ที่เป็นธรรม เพื่อนำไปประกอบอาชีพการเกษตรทำไร่ทำนาเลี้ยงสัตว์และขยายกิจการร้านค้าในท้องถิ่น แล้วนำกำไรสุทธิมาจัดสรรเป็นทุนสวัสดิการแก่สมาชิก เช่น เงินช่วยเหลือเจ็บไข้ได้ป่วยและเสียชีวิต รวมถึงทุนการศึกษาบุตรหลานของสมาชิก

นายดาวิทย์ พุทธิไสย ประธานกรรมการสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด อดีตครูโรงเรียนบ้านโคกสะอาด หัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญในการจัดตั้งสหกรณ์ฯ เมื่อปี 2541 ซึ่งก่อนหน้านั้นตั้งแต่ปี 2525 มีกลุ่มอยู่แล้วชื่อว่า “กลุ่มเครือข่ายเครดิตยูเนี่ยนบ้านโคกสะอาด” ด้วยความที่เป็นชาวบ้านไม่มีความรู้เรื่องการบริหารจัดการ โดยเฉพาะเรื่องบัญชี การดำเนินงานจึงล้มลุกคลุกคลานมาโดยตลอด ก่อนที่เด็กนักเรียนกลุ่มหนึ่งที่เคยดำเนินการกิจกรรมสหกรณ์โรงเรียนบ้านโคกสะอาดเข้ามาดูแลระบบบัญชีและมีคณะกรรมการสหกรณ์ฯเป็นตัวจักรในการขับเคลื่อน จนสามารถดำเนินการมาจนถึงวันนี้

“ช่วงนั้นผมเป็นครูโรงเรียนบ้านโคกสะอาดในหมู่บ้าน เนื่องจากว่าเราเป็นครูพอทำเรื่องพวกนี้ได้ พอดีมีเด็กนักเรียนป.6 ที่จะจบออกไป 7 คน เคยทำสหกรณ์ในโรงเรียนก็เอามาบูรณาการกลุ่มเครดิตยูเนี่ยนบ้านโคกสะอาด จนเป็นรูปเป็นร่างมีคณะกรรมการ มีระบบบัญชีขึ้นมา พอปี 2541 ก็จดทะเบียนจัดตั้งเป็นสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคีขึ้นมาแทนกลุ่มเดิม”

หลังพัฒนาตัวเองมาเรื่อย ๆ ตามระบบ มีผลประกอบการดีขึ้นตามลำดับ จากสมาชิกในหมู่บ้านที่มีแค่ 80 หลังคาเรือน ก็มาถึงทางตันทำให้กระบวนการกู้ยืมต่าง ๆ ไปต่อไม่ได้ จึงจำเป็นต้องขยายไปยังหมู่บ้านใกล้เคียง ปัจจุบันมีการเติบโตดังนี้:

• จำนวนสมาชิก: 2,933 ราย
• พื้นที่ครอบคลุม: 20 หมู่บ้าน ใน อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร
• บัญชีธุรกรรม: บัญชีเงินฝาก-เงินกู้ บัญชีสะสมค่าหุ้นรวมกว่า 6,000 บัญชี
• ทุนหมุนเวียน: กว่า 128 ล้านบาท

“จุดเด่นของเราไม่ได้พึ่งเงินกู้จากข้างนอกเลย เราเคยกู้เงินกองทุนพัฒนาสหกรณ์ (กพส.) ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ เคยกู้เงินชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนฯ แต่ปัจจุบันไม่มีแล้วพยายามเติบโตด้วยเงินทุนของตัวเอง ด้วยการระดมหุ้นระดมเงินฝาก แม้แต่สร้างสำนักงาน 12 ล้านบาท เราก็ไม่กู้ใช้วิธีระดมเงินฝาก ปัญหาหนี้เสียมีน้อยมาก มีแค่ 1.24% สมาชิกส่วนใหญ่มีวินัยทางการเงิน”

ประธานกรรมการสหกรณ์ฯ กล่าวถึงการบริหารจัดการอัตราดอกเบี้ยที่เน้นช่วยเหลือสมาชิก โดยดัดแปลงแนวทางจากอดีตที่เคยกู้เงิน กพส. มาบริหารจัดการด้วยเงินทุนตนเอง เพื่อลดต้นทุนการผลิตให้เกษตรกร มีโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยดังนี้:

ประเภทสินเชื่อ	อัตราดอกเบี้ย (ต่อปี)
อัตราปกติ	ร้อยละ 12
สมาชิกที่มีวินัยการเงินและเครดิตดี	ร้อยละ 6
กลุ่มเปราะบาง	ร้อยละ 5
โครงการส่งเสริมอาชีพ (เทียบเท่า กพส. เดิม)	ไม่เกินร้อยละ 3

ก่อนการปล่อยกู้ สหกรณ์กำหนดให้สมาชิกรวมกลุ่มอาชีพตามความถนัด จากนั้นประสานหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา (เช่น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติสกลนคร, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร) เข้ามาถ่ายทอดความรู้ เกิดเป็นกลุ่มอนุรักษ์พันธุ์ข้าวพื้นเมืองหอมดอกฮัง (ทำนาแบบเกษตรอินทรีย์ 100%) และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว เช่น สบู่ข้าว น้ำมันรำข้าว แชมพู และครีมบำรุงผิว

ตัวอย่างกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเครือข่ายสหกรณ์

• กลุ่มชาผักหวาน
• กลุ่มผลิตภัณฑ์จากผ้าพื้นเมือง
• กลุ่มทำผ้าย้อมคราม
• กลุ่มทำหมอนขิด
• กลุ่มผลิตผ้าขาวม้า และกลุ่มผลิตปุ๋ยอินทรีย์

สหกรณ์เน้นย้ำการบริหารงานที่โปร่งใส มีธรรมาภิบาล สมาชิกตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน ทำให้สหกรณ์ได้รับรางวัลอย่างต่อเนื่อง อาทิ รางวัลสหกรณ์ดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2565 (รับพระราชทานโล่รางวัลในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ) รางวัลการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ประจำปี 2566 และได้รับการจัดระดับชั้นความเข้มแข็งสหกรณ์ในระดับชั้น 1

ด้านนางสาววัชรี ปุกหุต สหกรณ์จังหวัดสกลนคร ให้ข้อมูลภาพรวมของสถาบันการเงินชุมชนในจังหวัดสกลนคร ปัจจุบันมี สหกรณ์รวม 89 แห่ง (สมาชิก 175,283 ราย, ปริมาณธุรกิจ 37,967 ล้านบาท) และ กลุ่มเกษตรกร 77 กลุ่ม (สมาชิก 6,135 คน, ปริมาณธุรกิจ 241 ล้านบาท) โดยสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด เป็นองค์กรที่มีความโดดเด่นในเรื่องความร่วมมือร่วมใจ ปัญหาหนี้ค้างชำระต่ำ

สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด จึงถือเป็นเสาหลักเศรษฐกิจชุมชนของคนในตำบลอุ่มจาน ที่ช่วยลดปัญหาหนี้นอกระบบ และสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืนตามแนวทางของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอย่างแท้จริง